تغییر رنگ دندان بعد از عصب کشی چیزی است که خیلی از افراد پس از درمان متوجه آن میشوند و همین موضوع ممکن است باعث نگرانی شود. هرچند هدف اصلی عصبکشی حفظ دندان و از بین بردن درد است، اما تغییر ظاهر دندان میتواند ذهن را مشغول کند. اگر بدانید این تیرگی چرا اتفاق میافتد و چه راههایی برای برطرف کردن آن وجود دارد، نگرانیتان کمتر میشود. در این مقاله به زبانی ساده توضیح میدهیم چه چیزهایی باعث این تغییر میشود و چه راههایی برای بازگرداندن رنگ طبیعی دندان وجود دارد.
تغییر رنگ دندان بعد از عصبکشی
بعد از درمان ریشه، ممکن است دندان دیگر شفافیت و روشنایی قبل را نداشته باشد. این تیرگی میتواند به شکل زرد، قهوهای، خاکستری یا حتی سیاه دیده شود و به تفاوتهایی برمیگردد که پس از درمان در ساختار داخلی دندان ایجاد میشود. چون پالپ تخلیه شده و رگهای خونی از دندان خارج شدهاند، رنگ طبیعی دندان تا حدی تغییر پیدا میکند.
این تغییر رنگ به معنای خراب شدن درمان نیست و در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از روند بهبود دندان است. گاهی دندان تنها کمی کدر دیده میشود و فقط در نور مشخص است، اما در برخی افراد تفاوت رنگ نسبت به دندانهای کناری واضحتر دیده میشود. شناخت همین تفاوتها باعث میشود بهتر بتوانید درباره درمانهای بعدی تصمیم بگیرید.
دلایل اصلی تغییر رنگ دندان بعد از عصب کشی چیست؟
یکی از دلایل مهم تغییر رنگ، باقی ماندن مقدار کمی از بافت پالپ یا خون در کانال است. این بقایا پس از خشک شدن رنگ دندان را به مرور تیره میکنند. همچنین نوع مادهای که برای پرکردن کانال یا ترمیم بخش بیرونی دندان استفاده میشود، میتواند روی شفافیت دندان اثر بگذارد و رنگ آن را کمی تیرهتر نشان دهد.
عامل دیگری که نباید نادیده گرفته شود، خونریزی حین درمان است. اگر خون وارد دیواره داخلی دندان شود و کاملاً پاکسازی نشود، با گذشت زمان رنگ دندان تغییر میکند. از طرفی تغییرات ساختاری دندان پس از تخلیه پالپ نیز یکی از دلایل رایج است؛ زیرا دندان پس از درمان خشکتر و کدرتر میشود. در برخی موارد هم پوسیدگیهای جدید یا ترکهای ریز پس از درمان باعث ایجاد لکه و تیرگی میشوند.
آیا تغییر رنگ بعد از عصبکشی طبیعی است؟
در بسیاری از موارد، این تغییر رنگ طبیعی است و به این معنی نیست که درمان اشتباه انجام شده است. دندانی که دیگر پالپ ندارد، رفتاری متفاوت از دندان سالم نشان میدهد و ممکن است با گذر زمان ظاهر آن تغییر کند. این موضوع در دندانهای جلو بیشتر به چشم میآید، چون رنگ و نور در این ناحیه بیشتر دیده میشود.
با این حال، اگر تغییر رنگ ناگهانی، شدید یا همراه با درد باشد، لازم است دندان توسط دندانپزشک بررسی شود تا مشکلی مثل عفونت یا پوسیدگی جدید وجود نداشته باشد. در حالت عادی، تیرگی دندان قابل کنترل و قابل درمان است و نیازی به نگرانی زیاد نیست.
راههای درمان تغییر رنگ دندان عصب کشی شده چیست؟
بلیچینگ داخلی (سفید کردن از داخل دندان)
در دندان عصب کشی شده، گاهی رنگ از داخل تیره میشود. در این روش، دندانپزشک بعد از بررسی ریشه، ماده مخصوص سفیدکننده را داخل دندان قرار میدهد و روی آن را موقت میبندد. این کار در چند جلسه تکرار میشود تا رنگ دندان روشنتر شود. این روش بیشتر برای دندانهای جلویی که سالم و بدون ترک یا شکستگی شدید هستند به کار میرود.
بلیچینگ خارجی (سفید کردن سطح دندان)
اگر علاوه بر دندان عصب کشی شده، بقیه دندانها هم کمی زرد شدهاند، دندانپزشک ممکن است از بلیچینگ خارجی استفاده کند. در این روش، ژل سفیدکننده روی سطح دندانها گذاشته میشود؛ هم در مطب و هم گاهی با قالب و ژل خانگی تحت نظر دندانپزشک انجام میشود. این کار میتواند تا حدی تفاوت رنگ بین دندان درمانریشهشده و بقیه دندانها را کمتر کند، هرچند همیشه به تنهایی برای یک دندان خیلی تیره کافی نیست.
ترمیم کامپوزیت روی دندان تیرهشده
اگر بخشی از دندان تغییر رنگ داده یا لبهها لبپر شدهاند، دندانپزشک میتواند با مواد همرنگ دندان (کامپوزیت) روی سطح آن را بازسازی کند. در این روش لایه نازکی از سطح دندان تراش میخورد و کامپوزیت با رنگ متناسب با بقیه دندانها روی آن شکل داده میشود. این روش بیشتر برای تیره شدن خفیف تا متوسط و زمانی که ساختار دندان هنوز خوب است استفاده میشود.
لمینیت سرامیکی
وقتی رنگ دندان عصبکشیشده خیلی تیره است یا شکل آن هم نیاز به اصلاح دارد، لمینیت دندان میتواند کمک کند. در این روش، لایهای بسیار نازک از روی دندان تراش داده میشود و پوسته سرامیکی که در لابراتوار ساخته شده روی دندان چسبانده میشود. سرامیک هم از نظر رنگ و هم از نظر شفافیت، شباهت زیادی به دندان طبیعی دارد و میتواند ظاهر دندان را بسیار بهتر کند؛ به شرطی که لثه سالم باشد و ریشه دندان از نظر رادیوگرافی مشکلی نداشته باشد.
روکش کامل دندان
اگر دندانِ عصب کشی شده قبلا پرکردگی وسیع داشته، دیوارههایش نازک شده یا ترکخورده است، معمولا روکش دندان پیشنهاد میشود. در این روش، دندان به شکل خاصی تراشیده میشود و یک کلاهک کامل سرامیکی یا سرامیکروفلز روی آن قرار میگیرد. روکش هم رنگ تیره دندان را میپوشاند و هم به آن استحکام اضافه میکند تا در برابر فشار جویدن، کمتر در خطر شکستگی باشد.
مراقبت خانگی برای حفظ رنگ دندان درمانشده
بعد از هر روشی که برای اصلاح رنگ انجام میشود، نوع مراقبت شما تاثیر زیادی در ماندگاری نتیجه دارد:
- محدود کردن مصرف چای پررنگ، قهوه و دخانیات
- مسواک منظم و استفاده از نخ دندان
- استفاده از خمیر دندان مناسب طبق توصیه دندانپزشک
- مراجعه دورهای برای چکاپ و جرمگیری
این کارها کمک میکند رنگ دندان پایدارتر بماند و نیاز به ترمیم زودهنگام کمتر شود.
مراقبتهای بعد از عصبکشی برای جلوگیری از تغییر رنگ چیست؟
۱. رعایت بهداشت دهان و دندان
بعد از عصبکشی، تمیز نگهداشتن دندانها کمک میکند بقایای غذا و باکتریها روی دندان درمانشده جمع نشود؛ چون این تجمع میتواند روند تغییر رنگ را سرعت بدهد. مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان، سطح دندان را تمیز نگه میگذارد و احتمال تیرگی را پایین میآورد.
۲. پرهیز از خوردن خوراکیهای رنگدانهدار
نوشیدنیها و خوراکیهایی مثل چای، قهوه، زرشک، سسهای رنگی و شکلات تیره بعد از عصبکشی، سادهتر به دندان نفوذ میکنند و باعث تیره شدن آن میشوند. کاهش مصرف این مواد، به باقی ماندن رنگ طبیعی دندان کمک میکند.
۳. مراجعه منظم به دندانپزشک
بعد از درمان ریشه، ویزیتهای دورهای باعث میشود دندانپزشک هر نشانه غیرمعمول را زود تشخیص دهد. اگر تغییر رنگ آغاز شده باشد، امکان دارد پزشک اقدامات سادهای مثل پولیش یا درمان تکمیلی انجام دهد تا روند تغییر رنگ متوقف شود.
۴. ترمیم نهایی بهموقع دندان (کامپوزیت یا روکش)
اگر دندان بعد از عصبکشی باز بماند یا ترمیم موقت مدت طولانی روی آن قرار بگیرد، احتمال تیره شدن بیشتر میشود. انجام ترمیم نهایی در زمان مناسب، از نفوذ نور، رطوبت و رنگدانهها به داخل ساختار دندان جلوگیری میکند.
۵. خودداری از فشار بیش از حد روی دندان درمانشده
جویدن غذاهای خیلی سفت یا باز کردن بستهها با دندان میتواند باعث ترکهای ریز شود؛ این ترکها مسیر نفوذ رنگدانهها را باز میکنند. با مراقبت از دندان و پرهیز از فشار غیرضروری، احتمال تغییر رنگ کاهش مییابد.
۶. استفاده از دهانشویه مناسب بنا به نظر پزشک
برخی دهانشویهها به تمیزی بهتر محیط دهان کمک میکنند و از باقی ماندن لکهها روی دندان جلوگیری میکنند. البته انتخاب نوع آن باید با نظر دندانپزشک باشد تا دندان حساسشده پس از عصبکشی دچار مشکل نشود.
جمع بندی
تغییر رنگ دندان بعد از عصبکشی موضوعی رایج است و اغلب به اتفاقاتی مربوط میشود که هنگام یا پس از درمان در دندان رخ میدهد. این تیرگی بیشتر جنبه ظاهری دارد و معمولاً نشانه مشکلی جدی نیست. خوشبختانه روشهای مختلفی برای اصلاح رنگ وجود دارد و تقریباً همیشه میتوان ظاهر دندان را به وضعیت مطلوب برگرداند. با شناخت علتها و توجه به مراقبتهای لازم، میتوان از ایجاد لکههای جدید جلوگیری کرد و زیبایی دندان را حفظ نمود.
