عصب کشی دندان زمانی انجام میشود که پوسیدگی یا عفونت به عصب داخل دندان رسیده باشد. در این روش، عصب آسیبدیده و بافتهای آلوده از داخل ریشه برداشته شده و سپس فضای آن با مواد مخصوص پر میشود تا دندان سالم باقی بماند. انجام عصبکشی در زمان مناسب میتواند از کشیدن دندان جلوگیری کرده و سلامت دهان و دندان را حفظ کند. در ادامه این مقاله از دکتر صفارهرندی بیشتر با این روش درمانی آشنا خواهیم شد.
عصب کشی یا درمان ریشه دندان چیست؟
عصبکشی یا درمان ریشه دندان (Root Canal Treatment)، یکی از روشهای دندانپزشکی برای حفظ دندانهای آسیبدیده است. وقتی پوسیدگی یا ضربه باعث میشود بافت درونی دندان، یعنی پالپ، دچار التهاب یا عفونت شود، دندانپزشک با خارج کردن این بافت و پاکسازی کانالهای ریشه از باکتری، جلوی گسترش عفونت را میگیرد. پس از این مرحله، فضای داخلی دندان با مواد مخصوص پر میشود تا دوباره آلوده نشود و دندان بتواند بدون درد و مشکل به کار خود ادامه دهد.
این درمان معمولاً زمانی انجام میشود که پوسیدگی به عمق دندان رسیده باشد یا شکستگی باعث باز شدن راه ورود میکروبها به ریشه شده باشد. اگر چنین وضعیتی درمان نشود، عفونت میتواند به لثه و استخوان فک سرایت کند و درد شدیدی ایجاد کند.
بعد از عصبکشی، دندان برای حفظ استحکام نیاز به ترمیم دارد؛ به همین دلیل، دندانپزشک اغلب از روکش یا پرکردگی مقاوم استفاده میکند تا از شکستگی دوباره جلوگیری شود. هدف از انجام این درمان، حفظ دندان طبیعی و جلوگیری از کشیدن آن است تا بتوانید بدون درد و ناراحتی غذا بخورید و لبخند بزنید.
علائم نیاز به عصبکشی دندان
گاهی دندانها با نشانههایی ساده اما مهم به ما میگویند که درونشان مشکلی جدی وجود دارد. نادیده گرفتن این علائم میتواند باعث گسترش عفونت و حتی از دست دادن دندان شود. اگر علائم زیر را دارید، بهتر است هرچه زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید.
| ۱. درد مداوم | اگر دردی دارید که قطع نمیشود یا شبها شدت میگیرد، احتمال آسیب عصب دندان وجود دارد. این درد ممکن است از همان دندان شروع شود و به فک یا حتی گوش برسد. دردی که بدون دلیل خاصی ادامه دارد، معمولا نشانهای از التهاب یا عفونت پالپ (بافت داخلی دندان) است. |
| ۲. حساسیت طولانیمدت به گرما و سرما | گاهی نوشیدن چای داغ یا خوردن بستنی سرد باعث دردی میشود که حتی بعد از چند دقیقه هم از بین نمیرود. این نشانهای است که عصب دندان آسیب دیده و دیگر قادر نیست به شکل طبیعی واکنش نشان دهد. |
| ۳. درد هنگام گاز زدن یا جویدن | اگر هنگام خوردن غذا، مخصوصاً با دندان خاصی، احساس درد یا فشار میکنید، ممکن است پالپ دندان دچار التهاب شده باشد. این وضعیت اغلب در مراحل اولیه عفونت دیده میشود و اگر زود درمان شود، میتواند از عصبکشی کامل جلوگیری کند. |
| ۴. تورم یا التهاب لثه در اطراف دندان | قرمزی، تورم یا وجود برآمدگی کوچک روی لثه میتواند نشانه وجود چرک یا عفونت در ریشه دندان باشد. در بعضی موارد حتی جوش یا نقطه سفید کوچکی روی لثه دیده میشود که ممکن است چرک از آن خارج شود. |
| ۵. تغییر رنگ دندان | اگر یکی از دندانها به رنگ تیره، خاکستری یا قهوهای درمیآید، احتمال دارد پالپ داخلی آن مرده باشد. این تغییر رنگ اغلب به مرور زمان اتفاق میافتد و همراه با درد یا حساسیت است. |
| ۶. بوی بد دهان یا طعم ناخوشایند مداوم | گاهی با وجود مسواک و نخ دندان منظم، باز هم بوی بد دهان باقی میماند. این میتواند نشانه تخلیه چرک از ریشه دندان آلوده باشد. در چنین شرایطی تنها راه درمان، مراجعه به دندانپزشک است. |
| ۷. لق شدن دندان | اگر احساس میکنید دندانتان کمی حرکت میکند یا نسبت به قبل ثابت نیست، ممکن است عفونت به بافت استخوانی اطراف ریشه نفوذ کرده باشد. این موضوع نیاز به بررسی فوری دارد. |
توجه داشته باشید که وجود یکی از این علائم لزوماً به معنی نیاز قطعی به عصبکشی نیست. دندانپزشک با عکس رادیوگرافی و معاینه دقیق تشخیص میدهد آیا درمان ریشه لازم است یا خیر.
علت درمان ریشه دندان
درمان ریشه دندان به دلایل مختلفی انجام می شود که مهم ترین آن ها عبارت است از:
پوسیدگی عمیق و نفوذ باکتری به پالپ
وقتی پوسیدگی دندان به عمق آن نفوذ کند، باکتریها میتوانند به بافت زنده داخل دندان برسند. در این مرحله، پالپ ملتهب و دردناک میشود و اگر درمان به تعویق بیفتد، بهتدریج از بین میرود. با از بین رفتن پالپ، عفونت در نوک ریشه جمع میشود و درد ضرباندار ایجاد میکند. درمان ریشه در این شرایط، راهی برای نجات دندان از کشیده شدن است.
تشکیل آبسه و عفونت در اطراف ریشه
وقتی التهاب به مراحل پیشرفته برسد، ممکن است در اطراف ریشه دندان کیسه چرک (آبسه) شکل بگیرد. آبسه دندان باعث درد، تورم و حتی تب میشود و اگر درمان نشود، میتواند به بافتهای مجاور آسیب برساند. در این مرحله، دندانپزشک با تمیز کردن کامل کانالها و حذف باکتریها، عفونت را کنترل میکند و مانع از گسترش آن میشود.
آسیب فیزیکی یا ضربه به دندان
در برخی موارد، بدون وجود پوسیدگی، ضربه مستقیم (مثلاً در حین بازی یا تصادف) میتواند جریان خون پالپ را مختل کند.
در این حالت، عصب از بین میرود و دندان در ظاهر سالم اما از درون مرده است. درمان ریشه در این شرایط از بروز عفونت در آینده جلوگیری میکند و ظاهر طبیعی دندان حفظ میشود.
شکستگی عمیق دندان
وقتی ترک یا شکستگی تا ریشه یا مرکز دندان امتداد پیدا کند، مسیر ورود باکتریها به پالپ باز میشود. اگر به موقع درمان نشود، التهاب پیشرفت میکند و درد شدیدی ایجاد میشود. در این شرایط، انجام درمان ریشه و سپس روکشگذاری، بهترین راه برای حفظ دندان است.
مرگ تدریجی پالپ
گاهی پالپ دندان بدون درد خاصی از بین میرود. این حالت معمولاً در اثر فشار مداوم، دندانقروچه یا التهاب مزمن ایجاد میشود. با گذشت زمان، دندان تیرهتر میشود و بوی نامطبوعی از دهان احساس میشود. در این مرحله نیز عصبکشی برای جلوگیری از عفونت ضرورت دارد.
گسترش عفونت به استخوان فک
در صورت بیتوجهی به التهاب پالپ، عفونت از نوک ریشه عبور کرده و به استخوان اطراف میرسد. این وضعیت باعث شل شدن دندان و تحلیل استخوان فک میشود. درمان ریشه، با حذف باکتریها از کانال و ترمیم ساختار داخلی، میتواند جلوی پیشرفت عفونت را بگیرد.
انواع روش های عصب کشی دندان
برای درمان ریشه دندان سه روش وجود که عبارتند از:
- جراحی اپیکو
- عصب کشی یا اندو
- درمان مجدد ریشه
درمان ریشه دندان چگونه انجام می شود؟
فرایند درمان با بیحسی موضعی آغاز میشود تا بیمار در طول کار هیچگونه درد یا ناراحتی احساس نکند. سپس دندانپزشک با ابزارهای دقیق، حفرهای در تاج دندان ایجاد میکند تا به کانالهای ریشه دسترسی پیدا کند. در این مرحله، پالپ (بافت نرم حاوی عصب و رگهای خونی) که دچار التهاب یا عفونت شده، از داخل ریشه خارج میشود. پس از پاکسازی کامل، دیوارههای داخلی کانالها شسته و ضدعفونی میشوند تا هیچ باکتری باقی نماند.
بعد از ضدعفونی، فضای خالی ریشه با مواد پرکننده مخصوص که مانع نفوذ میکروب میشوند، پر و کاملاً مهر و موم میگردد. در مرحله پایانی، دندان برای بازگرداندن استحکام و عملکرد طبیعی خود نیاز به ترمیم دارد؛ به همین دلیل دندانپزشک معمولاً از روکش یا ترمیم کامپوزیتی استفاده میکند تا ساختار دندان بازسازی شود و ظاهر طبیعی آن حفظ گردد.
عصب کشی دندان چقدر طول میکشد؟
مدت زمان عصبکشی به عواملی مانند محل قرارگیری دندان، تعداد ریشهها و میزان التهاب یا عفونت بستگی دارد. در بیشتر موارد، درمان بین یک تا یک ساعت و نیم طول میکشد.
دندانهای جلویی به دلیل داشتن تنها یک کانال، سریعتر درمان میشوند و معمولاً در یک جلسه کار به پایان میرسد، اما دندانهای آسیای بزرگ که چند کانال دارند، نیاز به زمان بیشتری دارند و گاهی درمان در دو جلسه انجام میشود.
تعداد جلسات مورد نیاز برای عصبکشی
تعداد جلسات لازم برای درمان عصبکشی به وضعیت دندان، شدت التهاب و پیچیدگی کانالهای ریشه بستگی دارد. در بیشتر موارد، درمان در یک یا دو جلسه انجام میشود، اما اگر عفونت گسترده باشد یا ساختار دندان پیچیدهتر از حد معمول باشد، دندانپزشک ممکن است جلسات بیشتری را برای پاکسازی کامل عفونت و اطمینان از بهبودی کامل در نظر بگیرد.
آیا عصب کشی دندان درد دارد؟
خیلیها وقتی اسم عصبکشی را میشنوند، نگران درد آن میشوند، اما واقعیت این است که این درمان برای از بین بردن درد انجام میشود، نه ایجاد آن. دندانپزشک با بیحسی کامل ناحیه، عصب ملتهب یا عفونی را خارج میکند تا دندان آرام شود. در طول درمان هیچ دردی حس نمیکنید و بعد از آن هم ممکن است فقط کمی حساسیت یا ناراحتی خفیف داشته باشید که خیلی زود برطرف میشود.
دندان عصب کشی شده چقدر عمر میکند؟
عمر دندان عصبکشیشده به عوامل زیادی بستگی دارد، اما اگر درمان با دقت انجام شود و مراقبتهای بعد از عصب کشی دندان به درستی رعایت شود، این دندان میتواند سالهای زیادی سالم بماند. طبق تحقیقات منتشرشده در ژورنالهای دندانپزشکی معتبر، بیشتر دندانهایی که عصبکشی میشوند تا حدود ده سال و حتی بیشتر دوام دارند.
تمیزی دهان، پرکردن دقیق کانالها، استفاده از روکش مناسب و پرهیز از عادتهایی مثل دندانقروچه تأثیر زیادی در ماندگاری آن دارند. در واقع اگر همه این شرایط فراهم باشد، دندانی که عصبکشی شده به اندازه یک دندان طبیعی میتواند عملکرد خود را حفظ کند و نیازی به کشیدن یا جایگزینی نخواهد داشت.
روشهای پیشگیری از نیاز به عصبکشی
با رعایت نکات زیر می توان از بروز مشکلاتی که فرد را مجبور به انجا درمان ریشه می کند جلوگیری کند.
- استفاده از مسواک مناسب برای شرایط دندان ها
- استفاده از نخ دندان و شوینده های دهانی مانند فلورایدها
- داشتن یک رزیم غذایی مناسب
- تعویض مسواک ها به طور منظم
- مراجعه به بهترین دندانپزشکی شریعتی تهران برای انجام معاینات لازم به صورت منظم
- مسواک کردن دندان ها حداقل به دو مرتبه در روز
- عدم استفاده بیش از حد از مواد غذایی قندی
سوالات متداول
معمولاً بین ۳ تا ۷ روز بعد از عصبکشی میتوان دندان را پر کرد، البته اگر عفونت یا التهاب وجود نداشته باشد.
دندان عصبکشیشده با روکش بین ۱۰ تا ۲۰ سال عمر میکند، البته با مراقبت صحیح و رعایت بهداشت دهان.
عصبکشی معمولاً در ۲ تا ۳ مرحله انجام میشود. مرحلهها شامل پاکسازی کانالها، ضدعفونی و پر کردن آنها با ماده مخصوص است تا از عفونت مجدد جلوگیری شود.
اگر دندان عصبکشیشده را پر یا ترمیم نکنید، ممکن است ترک بخورد یا بشکند چون ساختارش ضعیف میشود. همچنین احتمال نفوذ باکتری و عفونت مجدد در کانال ریشه وجود دارد که میتواند به از بین رفتن کامل دندان منجر شود.
کلام آخر
زمانی که فرد در ناحیه دندان و ریشه دندان خود دچار پوسیدگی زیادی شود مجبور به انجام درمان ریشه دندان می شود. بهتر است در صورت مشاهده علائم های ذکر شده حتما به بهترین متخصص دندانپزشکی مراجعه شود.
